تيتربرتر - تيتر آخرين و جديدترين اخبار ايران و جهان : ايران در هر شرايطي بايد پايبندي خود به برجام را اعلام كند
شنبه، 22 اردیبهشت 1397 - 06:21 کد خبر:80544
يك ديپلمات ارشد مي‌گويد: ايران در هر شرايطي ولو خروج آمريكا و اعمال تحريم از سوي آمريكا، بايد پايبندي خود به برجام را اعلام كند. ما بايد با رايزني با اروپا، چين، روسيه، هند و ديگر كشور‌هاي مهم دنيا بار تحريم‌هاي آمريكا را كم كنيم.


به گزارش تيتربرتر، جاويد قربان اوغلي، مديركل اسبق افريقاي وزارت خارجه، سفير اسبق ايران در آفريقاي جنوبي و تحليل گر مسائل سياست خارجي درباره خروج آمريكا از برجام به گفتگو نشسته است. اين گفتگو را در ادامه مي‌خوانيد.
آقاي دكتر، ظاهرا ترامپ آنطور كه شما تحليل‌گران ارزيابي مي‌كرديد خيلي هم غيرقابل پيش بيني نيست. از همان اول مي‌گفت: مي‌خواهد از برجام خارج شود. بعضي از ما حتي به حساب اينكه رئيس جمهور آمريكا غيرقابل پيش بيني ارزيابي مي‌شد احتمال ماندن او در توافق هسته‌اي را در نظر مي‌گرفتيم. اما او خيلي رك و پوست كنده آمد گفت: نمي‌خواهد ديگر در برجام بماند. 
 
روند منطقي و عقلاني حكم مي‌كرد كه ترامپ چنين تصميمي نگيرد و از برجام خارج نشود. شركاي اروپايي آمريكا هم مثل آلمان و فرانسه در بالاترين سطح يعني آنگلا مركل و امانوئل مكرون و انگليسي‌ها هم در سطح وزير خارجه وارد رايزني شدند كه بتوانند ترامپ را از تصميمش براي خروج از برجام منصرف كنند. اما او به متحدين خودش بي اعتنايي كرد كه يك نوع توهين و تحقير آن‌ها بود. از طرف ديگر نه فقط سه كشور مذاكره كننده اروپايي بلكه اتحاديه اروپا خواست خود را از زبان فدريكا موگريني مطرح كرده بود. مضاف بر اين سازمان بين المللي انرژي اتمي ۱۱ بار بر پايبندي ايران بر برجام تاكيد كرده بود. مجموعه اين‌ها نشانه‌هاي مثبتي بود كه حكم مي‌كرد دونالد ترامپ اينقدر عجولانه تصميم نگيرد. از همه اين‌ها مهم‌تر مساله كره شمالي است. در حالي كه آمريكا كره شمالي را به از بين بردن تهديد مي‌كرد ناگهان رويكرد عقلاني مذاكره پيش آمد، كه اتفاقا ترامپ در زمان سخنراني خود گفت: همين الان وزير خارجه در راه كره شمالي است ...
 
اتفاقا همين پارادوكسيكال به نظر مي‌رسد. اينكه رئيس جمهور آمريكا توافقي به اين اندازه مهم را به اصطلاح خودش پاره مي‌كند، اما با كره شمالي كه زبانزد خاص و عام است وارد گفتگو مي‌شود. اين تنها تضاد ترامپ نيست. او در سخنراني خودش از تغيير رژيم ايران صحبت مي‌كند، اما در چند جمله اين را هم مي‌گويد كه از مذاكره ديگري استقبال مي‌كند. 
 
بله. در مجموع نه جمع بندي من و شما يا ايران، بلكه جمع بندي همه رهبران جهان و نخبگان سياسي اين است كه ترامپ انسجام فكري هوشمندانه ندارد. او تحت تاثير برخي رويداد‌ها و رايزني‌ها تصميمات عجولانه‌اي مي‌گيرد كه براي آمريكا دردسرساز مي‌شود. مخصوصا در تصميم اخير او، رد پاي اسرائيل و لابي‌هاي فشرده عربستان سعود ديده مي‌شود. احتمالا ترامپ به عنوان يك بيزينس‌من تحت تاثير قرارداد‌هاي سنگين تسليحاتي با عربستان سعودي هم قرار دارد؛ بنابراين ترامپ تحت تاثير اسرائيل و عربستان و مشخصا بنيامين نتانياهو قرار گرفته است. همانطور كه آقاي اوباما گفته، تصميم ترامپ، تصميمي اشتباه و برخلاف منافع ملي آمريكا بود. من توصيه مي‌كنم بيانيه شش ماده باراك اوباما حتما در اين زمينه خوانده شود. 
 
حالا كه صحبت از اوباما شد، بگذاريد به اين سوال بپردازيم كه تحريم‌هاي اوباما و ترامپ چقدر با هم تشابه و تفاوت دارد. بعضي تحليلگران معتقدند تحريم‌هاي ترامپ به اندازه تحريم‌هايي كه اوباما قبل از برجام عليه ايران وضع كرده بود براي اقتصاد ايران فلج كننده نيست. 
 
تحريم‌هايي كه در زمان اوباما انجام شد، تحريم‌هاي بسيار سنگين و فلج كننده‌اي بود. مهمتر از آن تحريم‌ها اين است كه در دوران اوباما اجماعي جهاني عليه ايران ايجاد شد. اجماع جهاني باعث شده بود كه ما نتوانيم منافذ تحريم‌ها را پيدا كنيم. اگر هم اين منافذ پيدا مي‌شد براي ما بسيار پرهزينه بود. اما تصميم ترامپ در زماني اتخاذ مي‌شود كه جهان در مورد مساله برجام با ايران همراه است و مي‌گويد تهران پايبند برجام است. برعكس، به دليل رفتار‌هاي غيرهوشمندانه ترامپ، با توجه به پيشينه‌هايي مثل رفتار او با پيمان پاريس، تعرفه‌هاي تجاري فولاد و يا مسائلي كه درباره همسايگان انجام داد اجماعي عليه آمريكا به وجود آورده است؛ ولو اينكه اين اجماع نانوشته باشد و بسياري از كشور‌ها جرات بيان آن را نداشته باشند. در اين جا اتفاقا اگر ايران عاقلانه رفتار كند، جايگاه محكمي در مسائل بين المللي خواهد داشت. دولت ايالات متحده به واسطه رفتار‌هاي غيرعقلاني آقاي ترامپ، در يك حالت انزوا قرار گرفته است؛ بنابراين اگر مقايسه‌اي بين تحريم‌هاي اوباما يا ترامپ شود، تحريم‌هاي دوران قبل بسيار سنگين‌تر بود، اما ايران اكنون به دلايلي كه اشاره شد، جايگاه محكمي دارد. همانطور كه بعد از سخنراني دونالد ترامپ ديديم پنج كشور ديگر مذاكره كننده بيانيه صادر كردند. به نظر من اگر ما بعضي رفتار‌هاي خود در منطقه را تصحيح كنيم و برخلاف گفته برخي، بتوانيم درباره مسائل موشكي نيز با اروپايي‌ها مذاكره كنيم مي‌توانيم آمريكا را در يك انزواي بيشتري قرار دهيم تا اثرات تحريم‌ها هم كمتر شود. 
 
رفتار عاقلانه در واكنش به ترامپ چيست؟ آيا بايد ما هم به آمريكا اولتيماتوم دهيم و بگوييم اگر آمريكا به برجام برنگردد ما هم از برجام خارج مي‌شويم؟
 
به هيچ وجه. من بار‌ها گفته و نوشته ام. ايران در هر شرايطي ولو خروج آمريكا و اعمال تحريم از سوي آمريكا، بايد پايبندي خود به برجام را اعلام كند. ما بايد با رايزني با اروپا، چين، روسيه، هند و ديگر كشور‌هاي مهم دنيا بار تحريم‌هاي آمريكا را كم كنيم. هرگونه صحبت از خروج از برجام يا NPT خطاي فاحش ايران خواهد بود. ايران بايد همين رفتار عاقلانه را ادامه دهد. اگر در آن چند هفته‌اي كه آقاي روحاني براي رايزني‌ها وقت گذاشته اند، ديپلماسي هوشمندانه‌اي داشته ياشيم مي‌توانيم هزينه تحريم‌هاي ترامپ را به حداقل برسانيم. اتفاقا مي‌توانيم بعضي از تضاد‌هاي بين اتحاديه اروپا و آمريكا را بيشتر كنيم.
 
ما در داخل هم به يك انسجام ملي نياز داريم. بالاخره در مواجهه با يك رويداد نسبتا تعيين كننده‌اي قرار گرفته ايم؛ بنابراين در داخل بايد همه اختلافات جزئي، سليقه‌اي و گروهي را كنار بگذاريم و حول محور‌هايي كه تضمين كننده امنيت ماست، عمل كنيم. من دوباره تاكيد مي‌كنم كه الان ترامپ شرايط خوبي ندارد. بعد از آنكه شبكه‌هاي تلويزيوني آمريكا بيانيه ترامپ را منعكس كردند، به مشكلات فراوان ترامپ از جمله مساله وكيل او، دست داشتن روسيه در انتخابات آمريكا و ارتباط او با بازيگر زن فيلم‌هاي غيراخلاقي پرداختند. من مقداري هم احتمال در نظر مي‌گيرم كه ترامپ براي تغيير دادن سمت و سوي توجه‌ها از مشكلات داخلي اش درباره با برجام چنين تصميمي گرفته است؛ چرا كه يكي از راه‌هاي مديريت بحران‌هاي داخلي، بحران سازي خارجي است. 
 
همانطور كه اشاره كرديد اروپايي‌ها بعد از تصميم ترامپ عليه او موضع گيري كردند. چهره خانم موگريني موقع خواندن بيانيه اش در هم ريخته و آشفته بود. اما مساله اينجاست كه هرچقدر كه اروپايي‌ها اصطلاحا سنگ ايران را به سينه بزنند، بر روي سهامدار شركت‌هاي خود اعمال نفوذ ندارند؛ سهامداراني كه بين راه تهران و واشنگتن، تهران را انتخاب نمي‌كند.
 
من اين موضوع را كتمان نمي‌كنم. وزن ايران در مسائل اقتصادي و تجاري در رابطه با آمريكا به اندازه يك اپسيلون است. رابطه فراآتلانتيكي بين اروپا و آمريكا در حوزه‌هاي تجاري بسيار بالاست. اما اروپا اكنون در برابر يك مساله حيثيتي قرار گرفته است. مساله اين است كه توافق نامه‌اي كه بعد از ماه‌ها مذاكره به دست آمده است به خاطر ترامپ بي اعتبار مي‌شود. دوم آنكه اروپا رهبران خود را در آخرين لحظات براي رايزني و منصرف كردن ترامپ فرستاده است، اما آن‌ها تحقير شدند. اين‌ها مسائل كمي نيست. اما در ارتباط با مسائل شركت‌ها حرف شما درست است و آن‌ها در چارچوب منافع خودشان عمل مي‌كنند. اما با علم به همه اينها، ايران بايد سعي كند كه تا جايي كه مي‌تواند از تضاد‌هاي موجود استفاده كند. 
 
موقعيت ما در مقايسه با زمان اوباما بسيار بهتر است. اوباما جمله معروفي دارد. او گفت: من در دفاع از سياست خارجي ام در برابر ايران مي‌توانم بگويم زماني كه من وارد مذاكرات شدم، جهان متفرق در برابر ايران متحد قرار داشت، اما من اجماعي عليه ايران به وجود آوردم كه در درون خود ايران تفرقه ايجاد شد. حالا مساله برعكس شده است. ما با آمريكاي منزوي و متفرق رو به رو هستيم. ۶۳ درصد آمريكايي‌ها در نظرسنجي‌ها با تصميم ترامپ مخالفت كردند. متحدين آمريكا هم با اين كشور همراه نيستند. در مقابل ايران متحد شده است.
 
 
 
منبع: فرارو