تيتربرتر - سايت خبري تحليلي تيتربرتر | TitreBartar : جنگ ارزي از جنگ نظامي خطرناك‌تر است
چهارشنبه، 23 خرداد 1397 - 04:31 کد خبر:82644
يك استاد اقتصاد گفت: افزايش قيمت دلار، باعث شده طي هشت ماه اخير ارزش پول ملي و قدرت خريد مردم 80 درصد كاهش پيدا كند، اين در حالي است كه سال 96 در حال نزديك شدن به قدرت خريد سال 90 بوديم اما با اين وضعيت اگر هيچ عامل مخرب ديگري بر اقتصاد كشور تاثير نگذارد شايد 10 سال ديگر قدرت خريد مردم به قدرت خريد سال 90 برسد.


به گزارش تيتربرتر، دكتر وحيد شقاقي اظهار كرد: ارز يكي از مهمترين متغيرهاي هر اقتصادي است؛ اين متغير در حدي اهميت دارد كه مي‌توان با ايجاد بحران ارزي يك كشور را به طور نامحسوس و حتي مخرب‌تر از جنگ نظامي نابود كرد.
جنگ ارزي از جنگ نظامي خطرناك‌تر است
 
شقاقي با بيان اينكه جنگ ارزي به مراتب از جنگ نظامي خطرناك‌تر است افزود: در جنگ نظامي مردم حضور دشمن را مي‌بينند اما در جنگ ارزي دشمن به صورت چراغ خاموش و بدون اينكه مردم متوجه شوند مي‌تواند يك كشور را ساقط و نظام اقتصادي را تغيير دهد؛ اين موضوع اهميت ارز در اقتصاد را نشان مي‌دهد.
 
وي در خصوص وضعيتي كه اين روزها در متغير ارزي كشور وجود دارد توضيح داد: كاهش ارزش پول ملي در برابر ارزهاي خارجي چون دلار و يورو، هم نتيجه سياست‌هاي بين‌المللي و فراملي است و هم از عوامل دروني ناشي مي‌شود.
 
اين استاد اقتصاد دانشگاه خوارزمي با بيان اينكه اقتصاد ما  از گذشته در برابر اين مساله ضربه‌پذير و شكننده بوده است خاطرنشان كرد: اقتصاد ايران در سال 91 با يك جنگ ارزي شديد مواجه شد و پس از فشار بر منابع ارزي، قيمت دلار از 1100 تومان به 3700 تومان افزايش پيدا كرد.
 
شقاقي افزود: در نتيجه اين وضعيت تورم به بالاي 35 درصد رسيد؛ قدرت خريد مردم به شدت كاهش پيدا كرد و رشد اقتصادي كشور منفي 6.8 درصد شد؛ تبعات آن وضعيت هنوز هم ادامه دارد طوري كه قدرت خريد مردم به قدرت خريد سال 90 نرسيده و در روزهاي اخير حتي دوباره رو به كاهش گذاشته است.
 
اوفك نقشه ارزي ايران را تحت نظر دارد/60 درصد تجارت ايران با 4 كشور است
 
وي خاطرنشان كرد:  تجربه جنگ ارزي آن سال به ما نشان داد كه كشور آمريكا از طريق دفتر كنترل دارايي‌هاي خارجي(اوفك) نقشه ارزي ايران را شناخته و بر همان اساس به متغير ارزي ما ضربه مي‌زند.
 
اين استاد اقتصاد دانشگاه خوارزمي با بيان اينكه متاسفانه نقشه ارزي ايران بسيار ضعيف است؛ تصريح كرد: آمريكا از طريق اوفك مي‌دانست كه صادرات پتروشيمي ما به چند كشور محدود مي‌شود و ما در چند نقطه از دنيا بستانكار ارز مي‌شويم؛ آنها حتي مي‌دانستند كه بين 50 تا 70 درصد از مصرف ارز ما در امارات به خصوص دبي خلاصه مي‌شود.
 
وي فقدان تنوع در شركاي تجاري و اقتصادي خارجي را يكي ديگر از عوامل ضعف نقشه ارزي كشور عنوان كرد و گفت: بين 50 تا 60 درصد واردات و صادرات ما فقط به چهار كشور محدود مي‌شود؛ اين عدم تنوع شكنندگي اقتصاد ما را بالا برده است.
 
شقاقي يكي ديگر از عوامل ايجاد مشكل در متغير ارز كشور را از ناحيه صادركنندگان پتروشيمي دانست و گفت: صادرات پتروشمي در تامين ارز كشور نقش زيادي دارد اما متاسفانه در سال‌هاي اخير صادركنندگان پتروشيمي ارز حاصل از فروش را به كشور وارد نكرده و در حساب‌هاي خارجي نگه داشتند.
 
سال 1407 قدرت خريد مردم مشابه قدرت خريد سال 1390 مي‌شود
 
اين استاد اقتصاد دانشگاه خوارزمي ادامه داد: با وجود همه اين تجربه‌ها و علم به ضعف نقشه ارزي كشور و تهديدات ناشي از عدم تنوع در شركاي تجاري، كشور ما باز در سال 96 و 97 به وسيله همان عوامل محرك قبلي دچار چالش ارزي شد و امروز كار به جايي رسيده كه دلار از 3500 تومان به 6800 تومان رسيده است.
 
وي افزود: اين افزايش قيمت دلار، باعث شده طي هشت ماه اخير ارزش پول ملي و قدرت خريد مردم 80 درصد كاهش پيدا كند، اين در حالي است كه سال 96 در حال نزديك شدن به قدرت خريد سال 90 بوديم اما با اين وضعيت اگر هيچ عامل مخرب ديگري بر اقتصاد كشور تاثير نگذارد شايد 10 سال ديگر قدرت خريد مردم به اندازه قدرت خريد سال 90 برسد.
 
شقاقي اين وضعيت  را به سكته اقتصادي تعبير كرد و گفت: در سكته اول كه سال 91 رخ داد ارزش پول ملي 200 درصد كاهش يافت و در سكته دوم كه اخيراً رخ داده ارزش پول ملي 80 درصد افت كرد. اين دو سكته دلايل مشابهي داشت اما متاسفانه ما از تاريخ درس عبرت نمي‌گيريم.
 
شقاقي در بخش ديگري از صحبت‌هاي خود به اهميت نسبت نقدينگي به توليد ناخالص داخلي در اقتصاد كشورهاي مختلف اشاره كرد و با بيان اينكه يكي ديگر از دلايل وضعيت امروز اقتصاد به همين شاخص مربوط مي‌شود افزود: معمولا بعد از انقلاب اين نسبت در ايران بين 50 تا 60 درصد بود اما اكنون به 110 درصد رسيده است؛ اين وضعيت مانند ابري باران‌زاست و بايد در جايي ببارد و امروز در بازار سكه، خودرو و مسكن باريده است.
 
وي با بيان اينكه معمولا در اقتصاد جهاني نسبت نقدينگي به توليد ناخالص داخلي بين 60 تا 70 درصد است گفت: رسيدن اين نسبت به 110 درصد براي اقتصاد ما بد است چون به دليل ضعف نظام مالي و بانكي نمي‌توانيم نقدينگي را به سمت توليد ببريم و همين باعث سرگرداني مخرب نقدينگي مي‌شود.
 
نسبت نقدينگي به توليد در ايران به مرز هشدار رسيده است
 
اين استاد اقتصاد ادامه داد: امروز نسبت نقدينگي به توليد ناخالص داخلي در ايران به مرز هشدار رسيده است و طرف تقاضاي ارز را تحريك مي‌كند در حدي كه مي‌تواند هر بازاري را منفجر كند، بنابراين هر طور شده بايد اين نقدينگي به سمت توليد برود و يا اينكه در حساب‌هاي سپرده بلند مدت با جريمه بالا براي برداشت، منجمد شود تا دارنده نقدينگي در هر زمان ممكن براي برداشت نقدينگي اراده نداشته باشد.
 
 انتقاد از مديريت نامناسب ارز در كشور از طرف متولي عرضه ارز
 
وي از عدم مديريت ارز در كشور از طرف متولي عرضه ارز  نيز انتقاد كرد و گفت: تراز گردشگري و تراز تجاري كالاهاي غيرنفتي ايران منفي است؛ قاچاق كالا نيز حجم بسياري از ارز كشور را خارج مي‌كند؛ مثلاً سال گذشته تراز گردشگري ما منفي 10 ميليارد دلار برآورد شد يا اينكه ميزان قاچاق كالا 15 ميليارد دلار اعلام شد؛ تراز تجاري كالاهاي غير نفتي نيز هفت ميليارد دلار بود.
 
30 ميليارد دلار ارز از كشور خارج شده است
 
شقاقي خاطرنشان كرد: اين يعني سال گذشته بيش از 30 ميليارد دلار ارز از كشور خارج شده است؛ بخشي از وضعيت امروز كشور به همين دليل است.
 
شقاقي با بيان اينكه امروز حفظ منابع ارزي براي ايران حياتي است تصريح كرد: سال گذشته 2.5 ميليون ايراني به تركيه سفر كردند؛ اگر هر نفر به طور متوسط هزار دلار با خود از كشور خارج كرده باشد يعني 2.5 ميليارد دلار ارز از دست رفته است؛ ما نبايد به اين راحتي اجازه دهيم منابع ارزي از كشور خارج شود.
 
جلو نشت ارز را بگيريم
 
وي با بيان اينكه در اين زمان سخت بايد به تصميمات سخت تن بدهيم و جلو نشت ارز را بگيريم تصريح كرد: امروز 50 درصد از واردات ما بايد حذف شود؛ سبك زندگي مصرفي مردم بايد تغيير كند چون مجبوريم اين تغيير را به وجود آوريم و فقط به واردات كالاهاي بسيار ضروري مبادرت كنيم.
 
اين استاد اقتصاد دانشگاه خوارزمي با تاكيد بر مديريت سختگيرانه ارزي در شرايط كنوني خاطرنشان كرد: صادر كنندگان پتروشيمي نيز بايد ارز حاصل از فروش محصولات را به كشور وارد كنند و از طرف ديگر با قاچاق هم برخورد جدي صورت گيرد.
 
وي با اشاره به بعد خارجي اقدمات لازم براي بهبود شرايط اخير نيز گفت: نقشه ارزي ايران بايد تغيير كند و شركاي تجاري ما بايد متنوع شوند؛ اينكه 70 درصد مصرف ارزي ما در امارات باشد ما را گرفتار خواهد كرد.
 
تورم ناشي از افزايش قيمت دلار در راه است
 
شقاقي مجدداً به كاهش 80 درصدي ارزش پول ملي پس از افزايش اخير قيمت ارز اشاره و اعلام كرد: هر كاهشي در پول ملي تورم به دنبال دارد و تورم ناشي از اين كاهش 80 درصدي هنوز به اقتصاد كشور وارد نشده است، بنابراين پيش‌بيني مي‌شود تا پايان امسال تورم به بالاي 30 درصد برسد از همين رو بايد تدابير لازم براي اين موضوع نيز اتخاذ شود.
 
وي در ادامه و  در پاسخ به اينكه آيا خروج آمريكا از برجام و بازگشت سه ماهه و شش ماهه تحريم‌ها مي‌تواند به بحراني‌تر شدن شرايط اخير دامن بزند يا خير تصريح كرد: براي اين موضوع مي‌توان چند سناريو عنوان كرد؛ يكي اينكه اروپا در مقابل فشارهاي آمريكا مقاومت كرده و در برابر ايران انعطاف نشان دهد و بانك‌هاي دولتي سرمايه‌گذار و شركت‌هاي با ماهيت دولتي اروپايي با ايران همكاري كنند و همچنين نفت ايران را بخرد.
 
شقاقي افزود: روند موجود مويد سناريو اول نيست چون اتحاديه اروپا امروز در موضع ضعف قرار دارد؛ از طرف ديگر تجارت بالايي بين اروپا و آمريكا برقرار است؛ اروپا سالانه 440 ميليارد دلار صادرات به آمريكا و 270 ميليارد دلار واردات از اين كشور دارد اين يعني تراز تجاري اروپا با آمريكا مثبت 170 ميليارد دلار است و قطعاً تمايلي به از دست دادن اين امتياز را ندارد.
 
وي ادامه داد: از طرف ديگر شركت‌هاي اروپايي هم تحت سيطره دولت‌هاي اروپايي نيستند و زير بار تحريم آمريكا نمي‌روند، بنابراين سناريو فوق خيلي محتمل نيست.
 
شقاقي، دومين سناريو را به همكاري روسيه و چين عنوان كرد و گفت: همكاري اين دو كشور به خصوص چين براي رفع چالش‌هاي ارزي و صادراتي و وارداتي ناشي از بازگشت تحريم‌ها اهميت زيادي دارد، بحثي كه در اين سناريو نيز مطرح است كم لطفي ايران به چين پس از برجام و تمايل شديد به سمت اروپاست و سوال اينجاست كه آيا چين اين همكاري را با ايران انجام مي‌دهد يا خير.
 
ايران ونزوئلا نمي‌شود
 
وي با اشاره به افزايش فشارهاي نفتي و غيرنفتي، بيمه‌اي و بانكي آمريكا بر ايران به كمك سه ضلع اسرائيل، امارات و عربستان در آينده نزديك خاطرنشان كرد: سناريو سوم براي مقابله با اين شرايط به همان مباحث مطرح شده در خصوص اصلاح نقشه ارزي، تنوع بخشيدن به شركاي تجاري، مبارزه جدي با قاچاق كالا، جلوگيري از خروج ارز به وسيله واردات غيرضروري، گردشگري و ... و همچين بازگشت ارز حاصل از فروش محصولات پتروشيمي به كشور توجه دارد.
 
شقاقيدر پاسخ به اينكه در صورت شكست در همه اين سناريوها و عدم تحقق هيچكدام از آنها، آيا ممكن است اقتصاد ايران به سمت ونزوئلايي شدن پيش برود يا خير گفت: ايران به دليل برخورداري از زيرساخت‌هاي بهتر در حوزه كشاورزي، بهداشت و درمان و ... و همچنين ظرفيت‌هاي بالاتر، ونزوئلايي نمي‌شود اما قطعا فشارهايي را متحمل خواهد شد و ممكن است حتي تورم 50 درصدي نيز به اقتصاد كشور تحميل شود.